Het is een harde boodschap om te verwerken: na het overlijden van een van je ouders kom je erachter dat je bent onterfd in het testament. Dit kan het gevolg zijn van een jarenlange gebroken relatie, maar het gebeurt soms ook onverwacht. Veel onterfde kinderen denken dat zij hiermee met lege handen achterblijven en geen enkel recht meer hebben op de nalatenschap. In Nederland beschermt de wet echter de positie van kinderen in het erfrecht, zelfs als de ouders via de notaris een ander besluit hebben vastgelegd. Dit beschermingsmechanisme wordt in juridische termen de ‘legitieme portie’ genoemd.
Wat is een legitieme portie precies?
De legitieme portie is een minimaal, wettelijk gegarandeerd deel van de waarde van het vermogen van je ouders, waar je als kind altijd recht op hebt. Belangrijk om hierbij op te merken is dat de legitieme portie uitsluitend uit een aanspraak in geld bestaat. Als onterfd kind (een ‘legitimaris’ genoemd) kun je dus geen specifieke bezittingen opeisen, zoals een deel van de ouderlijke woning, een auto, kunstwerken of andere fysieke goederen. Je bent immers geen erfgenaam. Je wordt in feite gezien als een schuldeiser van de nalatenschap en hebt recht op een specifieke financiële vordering op de overgebleven erfgenamen of de executeur.
Hoe wordt de hoogte van dit kindsdeel berekend?
Het berekenen van de legitieme portie is vaak een behoorlijke wiskundige en juridische puzzel. De vuistregel is dat de legitieme portie de helft is van de waarde van het normale wettelijke erfdeel. Om het bedrag te bepalen, wordt er gekeken naar de zogenaamde ‘legitieme massa’. Dit is niet simpelweg het saldo op de bankrekening op het moment van overlijden. Bij het berekenen van de legitieme massa worden namelijk ook bepaalde giften en schenkingen die de overledene tijdens zijn of haar leven aan anderen heeft gedaan, weer bij het vermogen opgeteld. Dit voorkomt dat ouders hun vermogen vlak voor hun dood kunnen wegschenken om zo het onterfde kind alsnog buitenspel te zetten.
Binnen welke termijn moet je aanspraak maken?
Recht hebben op de legitieme portie betekent niet dat je dit bedrag automatisch op je bankrekening gestort krijgt. Je moet er zelf actief aanspraak op maken door dit officieel kenbaar te maken aan de erfgenamen of de executeur. Hiervoor geldt een zeer strikte vervaltermijn. Je moet uiterlijk binnen vijf jaar na het overlijden van de ouder aanspraak maken op je legitieme portie. Laat je deze termijn verlopen? Dan vervalt je recht definitief en sta je alsnog met lege handen. Ook kunnen andere erfgenamen je een redelijke, kortere termijn stellen waarbinnen je de beslissing moet nemen.
De juiste begeleiding bij het opeisen van je rechten
Omdat de berekening van de legitieme massa sterk afhankelijk is van historische schenkingen, schulden van de overledene en de waardebepaling van bezittingen, is het vaak lastig om als onterfd kind de juiste informatie boven tafel te krijgen. Je hebt echter wettelijk recht op alle relevante documentatie om jouw deel te kunnen berekenen. Bij het exact berekenen en officieel opeisen van dit geldbedrag kan een Erfrecht advocaat Groningen cruciaal zijn, vooral wanneer de overgebleven erfgenamen weigeren inzage te geven in de administratie. Met de juiste juridische druk zorg je er dan alsnog voor dat je krijgt waar je volgens de Nederlandse wet simpelweg recht op hebt.
